नेपालमै बसेर अमेरिकाको वेष्टक्लिफ विश्वविद्यालयको डिग्री, प्रेसिडेन्सियल बिजनेस ग्रयाजुयट स्कुलले पढाई मात्र होइन उद्यमशीलतामा पनि सघाउँछ

नेपालमा उच्च शिक्षाका शैक्षिक संस्थाहरू रित्तिदै जान थालेका छन् । राम्रो कमाई र प्रशस्त अवसरका कारण विद्यार्थीहरूमा विदेशको मोह गहिरिएको छ । त्यसको असर नेपालका शिक्षण संस्थाहरूले भोगिरहेका छन् । नेपालमै करोडौँ लगानी गरेर खुलेका शिक्षण संस्थाहरू संकटमा पर्ने अवस्था सिर्जना भइरहेको छ । नेपाली विद्यार्थीलाई स्वदेशमै गुणस्तरीय र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको शिक्षा दिने उद्देश्यले विदेशी विश्वविद्यालयको सम्बन्धन लिएर नेपालमै खुलेका शैक्षिक संस्थाहरू विद्यार्थीलाई आकर्षित गर्ने प्रयास गरिरहेका छन् । त्यसैमध्येको एक हो– प्रेसिडेन्सियल बिजनेस ग्रयाजुयट स्कुल । अमेरिकाको वेष्टक्लिफ युनिभर्सिटीको सम्बन्धन प्राप्त यो कलेज काठमाडौंमा सञ्चालित छ । कलेजकी प्रिन्सिपल कल्पना गुरुङसँग वाणिज्यपोष्ट इकोनोमिक म्यागेजिनका लागि गरिएको कुराकानीको सम्पादित अंश :

Advertisement:

अमेरिकाको वेष्टक्लिफ युनिभर्सिटीबाट सम्बन्धन लिएर चलेको प्रेसिडेन्सियल बिजनेस स्कूलको अध्यापन प्रणाली कस्तो छ ?

अहिले नेपालको मुख्य समस्या विद्यार्थीहरू विदेशिनु हो । १२ कक्षा पास गर्ने बित्तिकै विदेश गइहाल्ने प्रवृत्ति छ । स्वदेशमै बसेर विदेशी विश्वविद्यालयको कोर्ष पढ्न पाउने र प्रयोगात्मक, व्यवहारिक शैक्षिक ज्ञान पाउने भएकाले पनि अहिले विदेशी विश्वविद्यालयको सम्बन्धन लिएका कलेजहरूमा विद्यार्थीको आकर्षण बढेको हो । हाम्रो कलेजको कुरा गर्दा हामीसँग ६ वटा कोर्षहरु छन् । बीबीए, एमबीए, बीएससी आइटी, एमएससी आईटी, एमबीए डेटा एनालाइटिक्स् र एमबीए इन इन्फर्मेसन टेक्नोलोजी विषय हामीले अध्यापन गराइरहेका छौँ । त्रिभुवन विश्वविद्यालयको कोर्षको पाठ्यक्रम पाँच वर्षसम्म पनि अपडेट हुँदैन तर हाम्रो कोर्ष एकदमै अपडेटेड हुन्छ । यहाँ घोकेर पढ्ने प्रणाली होइन ‘कन्टिन्युअस एसेसमेन्ट सिस्टम’ बाट पढाउँछौँ । पढाइलाई रोजगारीसँग जोड्न हामीले विभिन्न उद्योगहरूसँग समन्वय गरेर विद्यार्थीलाई देशभित्रकै श्रम बजारमा टिकाउन प्रयास गरिहेका छौँ । आईटीका विद्यार्थीहरुलाई आविस्कारमा संलग्न गराइरहेका छौैँ ।

कलेजले विद्यार्थीहरूलाई उद्यमशीलतामा प्रोत्साहन मिल्ने गरी अध्यापनमा जोड दिएको छ कि छैन ? विद्यार्थीहरू अध्ययन सकेर उद्यमशील बनेका उदाहरण छन् कि छैनन् ?

हामीले विद्यार्थीलाई उद्यमशीलतामा जोडेको प्रशस्तै उदाहरणहरु छन् । यहाँबाट एमबीए गरेर निस्किएका विद्यार्थीहरु कतिपयले आफ्नो स्कुल चलाइरहेका छन् । कतिपय विद्यार्थीहरु आफ्नो गृहजिल्ला फर्केर कृषि उद्यम तथा रोजगारी दिने गरी आयआर्जनमा जोडिएका छन् । हामीले पढाउँदा नै विद्यार्थीलाई श्रमबजारमा सेटल हुने ढंगले पढाउँछौँ । जस्तो हामीसँग स्किल ल्याब नै छ । त्यसले विद्यार्थीलाई रोजगारदाता कम्पनीहरुसँग जोड्न सहज हुने गरी कर्पोरेट तालिमहरु प्रदान गर्ने गछौँ । 

विदेशी सम्बन्धन लिएर कलेज चलाउँदा सरकारी नीतिको प्रभाव कस्तो पर्ने रहेछ ?

विदेशी सम्बन्धन लिएका कलेज भन्ने ट्याग लगाएर सरकारले हामीमाथि केही कुराहरुमा विभेद गरेको छ । कुनै विद्यार्थीको विदेश पढ्न जाने भिषा लाग्यो भने विदेशी मुद्रा सटही सुविधामा शुल्क २ प्रतिशत मात्र हो तिर्नुपर्ने । तर विदेशी सम्बन्धन लिएका कलेजका विद्यार्थीलाई सटही सुविधामा पाँच प्रतिशत तिर्नुपर्ने छ । अझ पहिला त १५ प्रतिशत थियो । हामीले देशमै यत्रो रोजगारी सिर्जना गरेर सरकारलाई कर तिरिरहेका छौँ किन यस्तो विभेद भनेर कुरा उठाइरहेकाले घटाएर पाँच प्रतिशतमा झारिएको हो । हामीले शिक्षा मन्त्रालयलाई एक विद्यार्थी बराबर वार्षिक एक हजार पाँच सय रूपैयाँ शुल्क तिर्दै आएका छौँ । किन तिर्नु परेको हो थाहा छैन । यसरी जथाभावी शुल्क लिनु उचित होइन ।

तपाईँहरूले विद्यार्थीसँग लिने शुल्क पनि त बढी नै छ, त्यस हिसाबले मन्त्रालयले तपाईँहरूमाथि बढी चार्ज गरेको हुन सक्छ नि । विदेशी सम्बन्धका कलेजहरुले छात्रवृत्तिमा पनि कन्जुस्याई गर्छन् भन्ने टिप्पणी सुनिन्छ, के भन्नु हुन्छ ?

शिक्षा मन्त्रालयका अधिकारीहरुले बेलाबेला आएर दश प्रतिशत छात्रवृत्ति दिनुपर्छ भनिरहनु हुन्छ । हामी दिन तयार छौँ । तर कुन ढङ्गले दिने त्यसको मापदण्ड हुन प¥यो नि । मापदण्ड बनाइ दिनु प¥यो । पोखरा विश्वविद्यालयले दिने छावृत्तिमा जाँच लिएर छुट्याइन्छ । त्यसरी छुट्याइएकाहरु मध्येबाट कुन प्रोग्राममा जाने भन्ने तय गरेर कलेज छान्न लगाइन्छ । हाम्रो सन्दर्भमा पनि शिक्षा मन्त्रालयले नै जाँच लिइ दिए हामी स्कलरसिप दिन तयार छौँ । छात्रवृत्ति भनेको जसलाई अत्यावश्यक छ उसैले पाओस् भन्ने हो । हिसाब नै गर्ने हो भने पनि हामीले विद्यार्थीलाई विभिन्न चरणमा दिएको छात्रवृत्तिको रकम मन्त्रालयले भनेको दश प्रशिशतभन्दा धेरै हुन आउँछ । तथापि, उहाँहरुले नामै तोकेर दिनुपर्छ भन्दै गर्दा हाम्रो अडान भनेको शिक्षा मन्त्रालयले नै निश्पक्ष रूपले विद्यार्थीको जाँच लिएर छात्रवृत्ति दिने वातावरण तयार गरोस् भन्ने हो । हामी तयार छौँ । पहुँचको भरमा भन्दापनि जसको क्षमता छ र आवश्यकता पनि छ उनीहरूले पाउन् भन्ने हो ।  

विदेशी सम्बन्धनका कलेजमा अध्ययन गरेका विद्यार्थीले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट समकक्षता लिँदा विभिन्न समस्या भोग्नु परेको भनेर प्रश्न उठ्ने गरेको छ नि ?

त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा समकक्षताको कुरा उठिराख्छ । त्रिवि एउटा विश्वविद्यालय हो भने हामी अर्को विश्वविद्यालयबाट सम्बन्धन लिएर आएका छौँ । एउटा विश्वविद्यालयले अर्को विश्वविद्यालयलाई कसरी समकक्षता दिन सक्छ ? विश्वविद्यालय अनुदान आयोगले हाम्रो कोर्ष, क्रेडिट आवर आदि हेरेर दिनुपर्छ । हाम्रो कलेजमा स्नातक चार वर्षको र स्नातकोत्तर दुई वर्षको छ । तर यहाँ अन्य विश्वविद्यालायबाट सम्बन्धन लिएका अरु केही कलेजहरुले स्नातक तीन वर्ष र स्नातकोत्तर एक वर्ष मात्रै अध्यापन गराएका पनि छन् । त्रिविले हामी र अरु शैक्षिक संस्थालाई एउटै ढंगले समकक्षता दिन्छ ।  यसबाट त हामीले गरेको मेहनतको अवमूल्यन भयो । मेहनतको छुट्टै ढंगले पहिचान गरेर सम्बोधन होेस् भन्ने हाम्रो चाहना हो ।

प्रेसिडेन्सियल बिजनेस स्कूलमा पढिसकेका विद्यार्थीले अमेरिका नै गएर वेष्टक्लिफमा पढ्न चाहेको अवस्थामा कलेजले कसरी सहजिकरण गरिदिन्छ ?

यहाँ अध्ययन गरेका चारजना विद्यार्थी अमेरिकामा वेष्टक्लिफमा डक्टर इन बिजनेस एडमिनिस्ट्रेशन (डीबीए) अध्ययन गरिरहेका छन् । यो भनेको पीएचडी प्रोग्राम हो । त्यस्तै, यहाँ अण्डरग्य्राजुएट गरेर क्रेडिट ट्रान्सफर गरेर उता जानेहरु धेरै छन् । हामीले यहाँबाट डीबीए कोर्ष गर्न जानेहरुलाई फ्ल्याटमा छात्रवृत्ति दिलाउने गरी काम गरेका छौँ । फाइनासिन्सयल डकुमेन्ट नमिलेर जान नपाउने छुट्टै कुरा हो, होइन भने यो कलेज पढेकाहरुलाई भिषामा कुनै समस्या रहँदैन । यद्यपि, हामी अध्यापन गराउने कलेज हौँ कन्सल्टेन्सी होइनौँ । यो कलेज पढ्ने बित्तिकै अमेरिका जान पाइहालिन्छ भन्ने होइन ।

नेपालमा शिक्षा महङ्गो भएका कारण राम्रो विषय पढाउन नसकिने भयो भन्ने आममानिसको गुनासो छ । उच्च शिक्षा झन् महङ्गो हुँदै गएको छ । एकातिर विद्यार्थी विदेशिने, अर्कोतिर शिक्षा झन्झन् महङ्गो हुने किन यस्तो भएको होला ?

यो कुरा हामीले पनि महशुस गरेका छौँ । तर यहाँ पढाइको गुणस्तरकै कुरा आउँछ । विद्यार्थीहरुलाई सरकारी कलेज जाने कि निजीमा जाने छनौट गर्ने प्रशस्त अवसर छ । तर पनि विद्यार्थीहरु निजीतिरै तानिइरहेका छन् । यसो हुनुमा निजी क्षेत्रका शैक्षिक संस्थाले दिने गुणस्तरीय शिक्षा नै हो । निजी क्षेत्र सवल र सक्षम भएको चाहिँ सम्झौता नगरी ठूलो मात्राको लगानी खन्याएकाले हो । लगानी गरेपछि त्यसअनुसार विद्यार्थीबाट शुल्क उठाउन हामी पनि बाध्य छौँ । हाम्रो कलेजकै कुरा गर्दा कोभिडको समयमा यहाँका स्कुल कलेजहरु बन्द हुँदा हाम्रो कलेजको पढाइ कहीँ कतै रोकिएन । कोर्ष सामान्य ढंगले सुचारू थियो । परीक्षा भइरहेको थियो । विद्यार्थी अपग्रेड भइरहेका थिए । यसमा सरकारको के भूमिका रहन्छ भन्ने कुरा पनि हो । सामुदायिक विद्यालय र सरकारी विश्वविद्यालयको गुणस्तर बढाउनतिर सरकारले ध्यान दिने हो भने हामी जस्ता निजी शैक्षिक संस्थामा आउनै पर्दैन थियो ।

अध्ययनका लागि विदेश जान चाहने विद्यार्थीलाई के भन्नुहुन्छ ?

विदेशमा गएर पढ्नुलाई नराम्रो मान्दिनँ, तर त्यहाँ गएर सिकेर ज्ञान लिएर देशमै केही गर्छु भनेर फर्किन सल्लाह दिन्छु । म स्वयं विदेशमा पढेर स्वदेश फर्किएँँ । अण्डरग्य्राजुयटमा विदेश पढ्न विद्यार्थी जानु भनेको एकदम अप्ठ्यारो निम्त्याउनु हो । किनकी ती कलिला केटाकेटीहरु त्यहाँ गएर काम गरेर पढ्नै सक्दैनन् । कम्तिमा पनि ग्रयाजुयट गरी मास्टर्स कोर्षका लागि जाने हो भने सही निर्णय हुन सक्छ । सिकेर आउनुस् देशलाई नबिर्सनुस्, तपाइँ हामी मिलेरै देश बनाउने हो ।